Εγκεφαλικό Επεισόδιο
Νευρολογικές Παθήσεις | Κωνσταντίνος Πολυχρονίδης - Νευρολόγος
Το εγκεφαλικό επεισόδιο είναι μια οξεία νευρολογική κατάσταση που προκαλείται από διακοπή της αιματικής ροής σε τμήμα του εγκεφάλου. Αποτελεί νευρολογική έκτακτη ανάγκη — κάθε λεπτό που περνά χωρίς θεραπεία σχετίζεται με ανεπανόρθωτη βλάβη νευρικών κυττάρων.
Τύποι εγκεφαλικού επεισοδίου
Διακρίνουμε δύο βασικές κατηγορίες:
- Ισχαιμικό εγκεφαλικό (80% των περιπτώσεων): οφείλεται σε απόφραξη αρτηρίας από θρόμβο ή εμβολή, με αποτέλεσμα την ισχαιμία του αντίστοιχου εγκεφαλικού ιστού.
- Αιμορραγικό εγκεφαλικό: προκαλείται από ρήξη αγγείου και αιμορραγία εντός ή γύρω από τον εγκεφαλικό ιστό.
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελεί το Παροδικό Ισχαιμικό Επεισόδιο (ΠΙΕ ή TIA), κατά το οποίο τα συμπτώματα υποχωρούν πλήρως μέσα σε λίγες ώρες. Το ΠΙΕ αποτελεί σοβαρή προειδοποίηση για επικείμενο εγκεφαλικό και απαιτεί άμεση αξιολόγηση.
Συμπτώματα — Θυμηθείτε το FAST
Τα συμπτώματα είναι συνήθως αιφνίδια και μονόπλευρα. Χρησιμοποιήστε το ακρωνύμιο FAST για να τα αναγνωρίσετε:
- F — Face (Πρόσωπο): ασύμμετρο χαμόγελο, πτώση μιας πλευράς του προσώπου
- A — Arms (Χέρια): αδυναμία ή παράλυση του ενός άνω άκρου
- S — Speech (Ομιλία): δυσαρθρία, αφασία, δυσκολία κατανόησης λόγου
- T — Time (Χρόνος): άμεση κλήση του 166 ή μεταφορά σε νοσοκομείο
Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν ξαφνική έντονη κεφαλαλγία χωρίς εμφανή αιτία, απώλεια όρασης σε ένα ή και τα δύο μάτια, ξαφνική έντονη ζάλη ή διαταραχή ισορροπίας και βάδισης.
Παράγοντες κινδύνου
- Αρτηριακή υπέρταση (ο σημαντικότερος τροποποιήσιμος παράγοντας)
- Κολπική μαρμαρυγή και άλλες καρδιακές αρρυθμίες
- Σακχαρώδης διαβήτης
- Δυσλιπιδαιμία
- Κάπνισμα
- Παχυσαρκία και σωματική αδράνεια
- Προηγούμενο εγκεφαλικό ή ΠΙΕ
Διάγνωση
Η διάγνωση στηρίζεται στην κλινική εξέταση και σε απεικονιστικές μεθόδους. Η αξονική τομογραφία (CT) εγκεφάλου αποκλείει αιμορραγία και είναι η πρώτη εξέταση εκλογής στο επείγον. Η μαγνητική τομογραφία (MRI) με ειδικές ακολουθίες (DWI) ανιχνεύει ισχαιμικές βλάβες ακόμη και στα πρώτα λεπτά. Συμπληρωματικά πραγματοποιούνται υπερηχογράφημα καρωτίδων, καρδιολογικός έλεγχος και εξετάσεις αίματος.
Θεραπεία
Στο ισχαιμικό εγκεφαλικό, εφόσον ο ασθενής προσεγγίσει έγκαιρα νοσοκομείο, μπορεί να χορηγηθεί θρομβόλυση με rt-PA εντός 4,5 ωρών από την έναρξη των συμπτωμάτων ή να πραγματοποιηθεί μηχανική θρομβεκτομή για μεγάλες αποφράξεις. Στο αιμορραγικό εγκεφαλικό η αντιμετώπιση εξατομικεύεται και μπορεί να είναι συντηρητική ή χειρουργική.
Η δευτερογενής πρόληψη — αντιαιμοπεταλιακή ή αντιπηκτική αγωγή, ρύθμιση αρτηριακής πίεσης, τροποποίηση παραγόντων κινδύνου — είναι εξίσου κρίσιμη για την αποτροπή νέου επεισοδίου.
Αποκατάσταση
Η νευρολογική αποκατάσταση ξεκινά μόλις σταθεροποιηθεί η κατάσταση του ασθενή. Φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία και λογοθεραπεία αποτελούν τους βασικούς πυλώνες. Ο εγκέφαλος διαθέτει σημαντική πλαστικότητα, και η έγκαιρη και συστηματική αποκατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική βελτίωση της λειτουργικότητας.
Πότε και πώς να ζητήσετε βοήθεια
Το εγκεφαλικό επεισόδιο είναι νευρολογική έκτακτη ανάγκη. Αν εσείς ή κάποιος κοντά σας εμφανίσει ξαφνικά οποιοδήποτε από τα παραπάνω συμπτώματα, μην περιμένετε:
- Καλέστε αμέσως 166 (ΕΚΑΒ) ή 112 — μη μεταφέρετε τον ασθενή μόνοι σας.
- Σημειώστε την ακριβή ώρα έναρξης των συμπτωμάτων — είναι κρίσιμη πληροφορία για την απόφαση θρομβόλυσης.
- Διατηρήστε τον ασθενή ξαπλωμένο και ήρεμο. Μην του δίνετε τίποτα από το στόμα.
Αν τα συμπτώματα υποχώρησαν από μόνα τους (πιθανό ΠΙΕ), η επίσκεψη σε νευρολόγο παραμένει επείγουσα — ο κίνδυνος εγκεφαλικού στις επόμενες ώρες ή ημέρες είναι υψηλός και απαιτείται άμεση αξιολόγηση.
Για προγραμματισμένο νευρολογικό έλεγχο — ιδίως αν έχετε παράγοντες κινδύνου ή ανησυχείτε για συμπτώματα που δεν χαρακτηρίζονται επείγοντα — μπορείτε να επικοινωνήσετε με το ιατρείο: